Suriname moet waakzaam blijven voor de verspreiding van de cassaveziekte Cassava Witches’ Broom Disease (CWBD), beter bekend als ‘heksenbezem’. Cassave is niet alleen een belangrijk basisvoedsel, maar vormt ook een essentiële inkomstenbron voor verschillende leefgemeenschappen. Samenwerking tussen overheid, landbouwers en regionale partners is volgens deskundigen cruciaal om de impact van de ziekte te beperken. Dat zegt Antoinette Djoeneri, hoofd van de afdeling Mycologie/Bacteriologie van het ministerie van Ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV). “Het gaat niet alleen om LVV. We hebben iedereen nodig. En het gaat niet alleen om Suriname; ook regionaal moeten we samenwerken om deze ziekte aan te pakken,” benadrukt zij.

Volgens Djoeneri is gewasdiversificatie noodzakelijk, zodat vooral geïsoleerde gebieden verzekerd blijven van voedselvoorziening als cassaveaanplant wordt aangetast.

Geen bestrijdingsmiddel beschikbaar

‘Heksenbezem’ wordt veroorzaakt door een schimmel. Tot op heden bestaat er geen effectief fungicide tegen de ziekte. Ook in buurlanden als Brazilië, Frans-Guyana en Colombia wordt gezocht naar een oplossing, maar zonder concreet resultaat.

Een besmetting kan grote economische gevolgen hebben, vooral voor producenten die cassave verwerken tot onder meer chips en cassavebrood. Daarnaast is cassave een belangrijk basisvoedsel in districten als Brokopondo, Marowijne en Sipaliwini. In deze vaak geïsoleerde gebieden kan aantasting van de aanplant direct gevolgen hebben voor de voedselzekerheid.

Vernietigen besmette planten

Kenmerkend voor ‘heksenbezem’ zijn onder meer stuntgroei en overmatige vertakking van de plant. Volgens Santusha Bhaggoe, senior onderzoeker bij de afdeling Mycologie/Bacteriologie van LVV, moeten landbouwers aangetaste planten verwijderen en bij voorkeur verbranden.

“Wanneer besmette planten worden opgehoopt, kunnen schimmelsporen zich via insecten verder verspreiden. Ook kan stekmateriaal opnieuw uitlopen, waardoor weer een geïnfecteerde plant ontstaat,” waarschuwt zij.

Op plekken waar de aanplant volledig is aangetast, moeten planten worden vernietigd om te voorkomen dat deze gebieden infectiehaarden worden. Tegelijkertijd is het belangrijk om regio’s waar de ziekte nog niet voorkomt, vrij te houden van besmetting en te zoeken naar resistente cassavevariëteiten.

De eerste melding van symptomen van CWBD dateert van augustus 2025. Sindsdien heeft LVV samen met het ministerie van Regionale Ontwikkeling (RO) en CELOS, activiteiten opgezet waaronder het verstrekken van voorlichtingsmateriaal zoals brochures en video’s. Landbouwers die symptomen van CWBD in het veld waarnemen, kunnen dit melden bij een van de dichtstbijzijnde ressortkantoren van LVV of RO. De technische medewerkers van beide ministeries zijn getraind om in dergelijke gevallen de juiste begeleiding te bieden. Zij informeren telers over de te nemen beheersmaatregelen, hoe besmette aanplant moet worden vernietigd en wat zij kunnen verwachten in het vervolgtraject.

De oproep van deskundigen is duidelijk: snelle melding, zorgvuldige vernietiging van besmette planten en gezamenlijke inzet zijn noodzakelijk om de verspreiding van ‘heksenbezem’ in Suriname te beperken.