Opsporingsdiensten en toezichthouders in Nederland, maken zich zorgen over het grootschalig witwassen van drugsgeld via de zorgsector. Met name het systeem van persoonsgebonden budgetten (PGB) blijkt kwetsbaar voor misbruik door criminele netwerken. De Financial Intelligence Unit (FIU), het Anti-Money Laundering Center (AMLC) en het Openbaar Ministerie zeggen tegen De Telegraaf dat er sprake is van een groeiende verwevenheid tussen georganiseerde misdaad en zorginstellingen.

Criminelen zetten zorgbedrijven, stichtingen en uitzendbureaus op om drugsgeld te legitimeren via ogenschijnlijk reguliere zorgdeclaraties. Daarbij worden kwetsbare cliënten met een PGB gebruikt als dekmantel. In sommige gevallen blijkt er nauwelijks of geen zorg te worden geleverd, terwijl wel grote bedragen worden gefactureerd.

Het witwassen verloopt vaak via zogeheten fantoombedrijven (dat zijn lege brievenbussen of ‘papieren’ ondernemingen zonder reële economische activiteit) en een systeem dat door opsporingsdiensten wordt aangeduid als ‘cash compensatie’. Zorgbedrijven declareren geld via PGB’s bij gemeenten of de Sociale Verzekeringsbank (SVB), waarna een deel van de zorgkosten contant wordt uitbetaald aan zogenoemde medewerkers of cliënten.

Die contante betalingen worden vervolgens via een keten van bedrijven en valse facturen weer “wit” gemaakt en teruggeleid naar criminelen. Bedrijven worden vaak snel opgezet en weer geliquideerd om sporen uit te wissen. Volgens de FIU is dit momenteel één van de grootste witwasdreigingen.

De omvang van de fraude is aanzienlijk. In een sector waarin jaarlijks tientallen miljarden euro’s omgaan, wordt geschat dat miljarden euro’s in verkeerde handen kunnen belanden. De pakkans ligt volgens experts rond de 2 procent.

Daarnaast is het toezicht versnipperd. Gemeenten, zorgkantoren en andere instanties hebben slechts zicht op delen van het systeem, waardoor een totaalbeeld ontbreekt. Dat maakt het voor criminele netwerken relatief eenvoudig om zich in de sector te nestelen.

Overigens komt PGB-fraude al jaren voor. In 2019 werd gesproken over schattingen van miljoenen aan fraude.

Onderzoeken van regionale informatie- en expertisecentra tonen aan dat zorgbedrijven steeds vaker gelinkt zijn aan personen met antecedenten op het gebied van drugs, geweld en wapens. Ook zijn er signalen van banden met motorclubs en internationale netwerken.

In concrete zaken werd bijvoorbeeld ontdekt dat miljoenen euro’s via zorgconstructies werden witgewassen, waarbij cliënten contant werden uitbetaald en geld werd weggesluisd naar vastgoed en buitenlandse rekeningen.

Deskundigen pleiten voor strengere integriteitstoetsen bij zorgaanbieders en betere samenwerking tussen instanties. In sommige gemeenten zijn al pilots gestart waarbij aanbieders vooraf worden gescreend. Daarbij haakte direct een deel van de zorgbedrijven af.

Volgens betrokken bestuurders en experts is een landelijke aanpak noodzakelijk.

-crimesite.nl-