Iran meldde zaterdag dat het de controle over de cruciale Straat van Hormuz weer overneemt. Een paar uur later werden schepen in de regio beschoten. Daarmee verdwijnt de hoop dat het scheepsverkeer in de regio snel weer normaliseert.

Vrijdag liet het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken vrij onverwacht weten dat de Straat van Hormuz weer open was voor de commerciële scheepvaart. Dat leidde wereldwijd tot opluchting. Ook had dit een positief effect op de beurzen: de prijs van olie daalde prompt met meer dan 10 procent.

Maar minder dan 24 uur later is van dat optimisme weinig te merken. Zaterdagochtend meldde de Iraanse legerleiding dat er weer belemmeringen gelden in de zeestraat. Schepen in de regio kregen via de radio te horen dat de route opnieuw dicht is.

De reden die Iran voor de hernieuwde sluiting geeft, is de aanhoudende Amerikaanse blokkade. De VS geeft geen doorgang aan scheepvaartverkeer dat Iran als start- of eindpunt heeft. De Amerikaanse president Donald Trump wil dat de “transactie 100 procent compleet is” voordat hij de blokkade opheft. Met de “transactie” verwijst hij vermoedelijk naar een vredesdeal die een definitief einde maakt aan de oorlog.

De aanvallen laten zien hoe gevaarlijk het nog steeds is voor schepen om door de smalle passage te varen. Vrijdagavond had een groep van twintig schepen de zeestraat al eens benaderd, maar uiteindelijk keerden ze terug. Ook vrijdagochtend waren een aantal tankers onderweg naar de straat. Het is niet duidelijk wat zij doen nu de situatie weer verslechterd is.

Intussen blaast Trump warm en koud als het gaat om het vredesbestand met Iran. Vrijdagavond (Amerikaanse tijd) zei de president dat hij “erg goed nieuws” had over Iran, zonder dat te specificeren. Volgens hem vinden er dit weekend nieuwe gesprekken plaats en gaat de VS verrijkt uranium “ophalen” in Iran. Eerder op de dag had Trump zelfs vooruitgeblikt op een mogelijk bezoek aan de Pakistaanse hoofdstad Islamabad voor het ondertekenen van een vredesakkoord.

Tegelijkertijd zei de president dat er woensdag een einde komt aan het staakt-het-vuren als er geen nieuwe deal is met Iran. Die dag loopt het bestand van twee weken af dat Iran en de VS afspraken. Dat bestand kwam er op het laatste nippertje nadat Trump ermee had gedreigd de hele Iraanse beschaving van de kaart te vegen.

Iran lijkt het optimisme van Trump niet te delen. Volgens het land is er geen datum afgesproken voor nieuwe gesprekken. Daarmee spreekt het Trumps bericht over onderhandelingen dit weekend tegen. Bovendien is er volgens het land geen sprake van dat uranium wordt verplaatst.

Naar aanleiding van de Dag van het Leger gebruikte de hoogste leider van Iran, ayatollah Mojtaba Khamenei, ook dreigende taal. Volgens hem hebben de Iraanse strijdkrachten “de twee legers van het front van de wereldwijde arrogantie voor de ogen van de wereld vernederd”. Met de twee legers verwijst hij naar de VS en Israël.

Met de nieuwe ontwikkelingen groeit de onzekerheid over wat er woensdag gebeurt na het aflopen van het tijdelijke bestand. Volgens waarnemers heeft Trump weinig politieke steun om opnieuw te starten met bombardementen. De oorlog is bij Amerikanen erg impopulair. Toch stuurde de VS deze week opnieuw extra troepen naar de regio.

Intussen is ook een tweede staakt-het-vuren in de regio van kracht, namelijk tussen Israël en Libanon. Dat bestand was aanvankelijk een voorwaarde voor Iran om de Straat van Hormuz weer te openen. Maar ondanks het bestand, dat tot volgende week zondag loopt, weigert Israël zijn troepen uit het land terug te trekken.

-NU.nl-