Wie zonder stroom zit, heeft recht op een duidelijke verklaring. Welke capaciteit ontbreekt, wat veroorzaakt de problemen en wanneer zijn die opgelost? De kritiek van energiedeskundige en voormalig EBS-directielid Sam Mehairjan legt deze vragen nadrukkelijk neer bij de regering-Simons.

Mehairjan stelde in een interview met Radio ABC, dat consumenten te veel verantwoordelijkheid krijgen toegeschoven. Volgens informatie waarover hij beschikt, hielden recente stroomonderbrekingen mede verband met werkzaamheden aan de infrastructuur. Twee grote units zouden buiten bedrijf zijn gesteld vanwege de vervanging van een transformator. Als dat klopt, moet die informatie volgens hem ook duidelijk met de bevolking worden gedeeld.

Mehairjan noemt ongeveer 350 megawatt aan opgesteld vermogen, waarvan niet alles beschikbaar is. Juist dat onderscheid is volgens hem van belang: capaciteit op papier zegt weinig over wat huishoudens en bedrijven tijdens piekmomenten daadwerkelijk kunnen gebruiken.

De regering moet daarom inzicht geven in de beschikbare productiecapaciteit, de installaties die buiten bedrijf zijn en de verwachte duur van de werkzaamheden. Ook over de voorspelbaarheid van stroomonderbrekingen is duidelijkheid nodig. Volgens Mehairjan worden de lijnen en gebieden die worden uitgeschakeld vooraf in kaart gebracht. Als dat zo is, moeten getroffen consumenten tijdig worden geïnformeerd, zodat huishoudens en bedrijven kunnen plannen.

De kwestie gaat volgens hem ook over capaciteitsplanning. Een groeiende elektriciteitsvraag moet tijdig worden meegenomen. Mehairjan noemt een mogelijke jaarlijkse groei van 5 tot 7 procent, maar benadrukt dat dit geen vastgesteld groeicijfer voor de huidige situatie is. Zijn punt is dat de regering duidelijk moet maken met welke ramingen wordt gewerkt en welke maatregelen daarop volgen.

President Simons hoeft geen transformator te vervangen, maar haar regering moet wel politieke verantwoordelijkheid nemen voor de aanpak van de problemen. Dat betekent concrete doelen stellen, de voortgang bewaken en deskundigheid centraal stellen. Ook Mehairjans pleidooi voor ervaren en kundige mensen in de energiesector verdient een inhoudelijk antwoord.

De economische belangen zijn groot. Industrie, handel en horeca zijn afhankelijk van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening. Een regering die economische ontwikkeling nastreeft, moet stroomvoorziening daarom als een kerntaak behandelen en burgers en bedrijven duidelijkheid geven over wat er misgaat en waarop zij kunnen rekenen.

De uitspraken van Mehairjan geven volgens deze analyse voldoende aanleiding om de regering kritisch te bevragen over informatievoorziening, voorbereiding en aansturing. Simons moet een controleerbaar antwoord verlangen op drie kernvragen: wat ontbreekt, wat wordt eraan gedaan en wanneer levert dat resultaat op? De burger mag geen zondebok worden voor problemen die hij zelf niet kan oplossen.