De toon van Donald Trump over China is de afgelopen jaren sterk veranderd. Waar hij China eerder beschuldigde van het “bestelen”, “bedriegen” en economisch uitbuiten van de Verenigde Staten, sprak hij tijdens het recente staatsbezoek van president Xi Jinping aan Washington over een “truly great friendship” en wederzijds respect.

De verandering betekent niet dat de rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China is verdwenen. De twee landen blijven tegenover elkaar staan op het gebied van handel, technologie, kunstmatige intelligentie, Taiwan en internationale veiligheid.

Trump waarschuwde al vóór zijn presidentschap voor de economische macht van China. In 2012 beschuldigde hij China van “cheating” en tijdens zijn verkiezingscampagne van 2015 en 2016 stelde hij dat China Amerikaanse banen en industrieën had geschaad.

Ook tijdens zijn eerste presidentschap bleef de kritiek aanhouden. In 2020 zei Trump dat geen enkel land de Verenigde Staten volgens hem zo had “afgezet” als China.

Tijdens Xi’s recente bezoek klonk hij aanzienlijk anders. Trump noemde Xi een “great gentleman”, sprak van een “very good trading relationship” en zei dat de twee leiders een “truly great friendship” hadden opgebouwd.

De veranderde toon komt tegen de achtergrond van een handelsconflict waarin beide landen elkaar met tarieven en handelsbeperkingen onder druk hebben gezet. China beperkte onder meer de export van belangrijke zeldzame aardmetalen. De handelsstilstand tussen beide landen is inmiddels opnieuw verlengd.

De verlenging geeft Washington en Beijing meer tijd om te onderhandelen, maar fundamentele geschilpunten zijn niet opgelost. Beide landen proberen een leidende positie op het gebied van AI en technologie te behouden. Washington beperkt bepaalde technologie-exporten naar China, terwijl Beijing zijn eigen technologische sector verder ontwikkelt.

Ook Taiwan blijft een belangrijk verschilpunt. Daarnaast probeert Washington China te bewegen zijn invloed op Iran te gebruiken, terwijl Beijing eigen economische en strategische belangen in de regio heeft.

China beschikt bovendien over belangrijke economische troeven, waaronder zijn dominante positie in de verwerking van zeldzame aardmetalen. Deze grondstoffen zijn onder meer van belang voor elektronica, elektrische auto’s, halfgeleiders en militaire systemen.

Een opvallend element tijdens het bezoek was de persoonlijke benadering van Trump en Xi. Trump benadrukte meermaals dat hij Xi al sinds zijn eerste presidentscampagne kent. Hij ontving Xi en diens vrouw Peng Liyuan persoonlijk op Joint Base Andrews.

Ook Xi sprak over wederzijds respect en het belang van samenwerking. Volgens hem kunnen de Amerikaanse ambitie om “America great again” te maken en China’s streven naar nationale vernieuwing naast elkaar bestaan.

De warme woorden betekenen volgens de berichtgeving echter geen einde aan de strategische concurrentie. Het staatsbezoek leverde vooral meer overleg en een verlenging van de handelsstilstand op.

De ontwikkeling kan worden gezien als een verschuiving van uitgesproken confrontatietaal naar een combinatie van onderhandelen, economische druk en persoonlijke diplomatie. Of die aanpak tot bredere afspraken leidt, moet blijken uit de verdere onderhandelingen tussen Washington en Beijing.